Dịch vụ Tư vấn ESG & kiểm kê khí nhà kính

CHODAT INVEST · ESG & HỒ SƠ DOANH NGHIỆP

Tư vấn ESG, kiểm kê khí nhà kính và hồ sơ dự án xanh: lộ trình thực chất cho doanh nghiệp Việt Nam

Dành cho lãnh đạo doanh nghiệp, quản lý cơ sở, hợp tác xã và doanh nghiệp vùng nguyên liệu · Cập nhật 06/10/2026

Đăng ký đánh giá phạm vi ESG →

Doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà dữ liệu môi trường, trách nhiệm xã hội và chất lượng quản trị ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, quan hệ khách hàng và khả năng chuẩn bị hồ sơ tài chính. Một báo cáo đẹp có thể tạo ấn tượng ban đầu; một hệ thống dữ liệu đáng tin cậy mới giúp doanh nghiệp trả lời được những câu hỏi quan trọng từ cơ quan quản lý, ngân hàng, đối tác và nhà đầu tư.

Danh mục cập nhật năm 2026 có 2.441 cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê, theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg. Đồng thời, Quyết định 46/2026/QĐ-TTg mở ra một khung hướng dẫn cụ thể để xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Hai chính sách tạo ra nhu cầu chuẩn hóa dữ liệu và hồ sơ, nhưng mỗi chính sách có đối tượng, mục đích và quy trình riêng. [1][2]

Với doanh nghiệp, câu hỏi thiết thực là: cơ sở có thuộc danh mục kiểm kê không; dữ liệu nào cần chuẩn bị; dự án dự kiến đầu tư có phù hợp tiêu chí xanh hoặc tuần hoàn không; và bộ hồ sơ phải gửi đến ai? CHODAT INVEST hỗ trợ doanh nghiệp đi từ những câu hỏi này đến phạm vi công việc rõ ràng, hệ thống bằng chứng có thể kiểm tra và tài liệu được chuẩn bị cho đúng mục tiêu.

Đề nghị đánh giá nhu cầu ESG →

1. Hai quyết định quan trọng doanh nghiệp cần hiểu đúng

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê, cập nhật năm 2026. Văn bản có hiệu lực từ ngày 25/09/2026. Quyết định 46/2026/QĐ-TTg được ban hành ngày 17/09/2026, hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung ESG, có hiệu lực từ 01/11/2026. Tại thời điểm cập nhật bài viết ngày 06/10/2026, doanh nghiệp cần phân biệt nghĩa vụ đã có hiệu lực với việc chuẩn bị cho khung hướng dẫn sắp có hiệu lực.

Việc một cơ sở nằm trong danh mục kiểm kê không đồng nghĩa doanh nghiệp đã được xác định có dự án xanh. Một dự án có lợi ích môi trường cũng không tự động thay thế nghĩa vụ kiểm kê của cơ sở. Báo cáo ESG cung cấp góc nhìn rộng hơn về môi trường, xã hội và quản trị, còn báo cáo kiểm kê tập trung vào lượng phát thải trong ranh giới và kỳ báo cáo xác định.

Đối với yêu cầu “viết dự án trình Chính phủ duyệt”, bước đầu tiên phải là xác định đúng loại thủ tục. Theo Điều 4 Quyết định 46, việc xác định dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng điều kiện. Các thủ tục đầu tư, môi trường, tín dụng và hỗ trợ lãi suất được xem xét theo quy định tương ứng. Vì vậy, tài liệu tư vấn phải dẫn doanh nghiệp đến đúng đầu mối, thay vì mô tả mọi hồ sơ đều cần Thủ tướng phê duyệt.

2. Từ 2.441 cơ sở kiểm kê đến nhu cầu quản trị dài hạn

Con số 2.441 phản ánh quy mô của danh mục cơ sở, không phải số doanh nghiệp chắc chắn mua dịch vụ. Một doanh nghiệp có thể vận hành nhiều cơ sở; một cơ sở đã có nhân sự hoặc đơn vị tư vấn; và mỗi cơ sở có mức độ sẵn sàng khác nhau. Đối với doanh nghiệp đang tìm giải pháp, điểm đáng chú ý là kiểm kê cần dữ liệu xuyên suốt hoạt động, không chỉ một bản báo cáo được lập vào cuối kỳ.

Danh mục cập nhật được phân theo ngành quản lý, gồm 1.916 cơ sở thuộc ngành Công Thương; 53 cơ sở giao thông vận tải và 411 cơ sở xây dựng thuộc ngành Xây dựng; 61 cơ sở thuộc ngành Nông nghiệp và Môi trường. Sáu lĩnh vực được nêu gồm năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng, các quá trình công nghiệp, nông nghiệp — lâm nghiệp — sử dụng đất và chất thải. [1]

Doanh nghiệp nên đối chiếu tên cơ sở, địa chỉ, hoạt động và thông tin pháp nhân với danh mục chính thức. Thay đổi tên công ty, sáp nhập, chuyển địa điểm hoặc thay đổi đơn vị quản lý cần được làm rõ với cơ quan có thẩm quyền. Chỉ dựa trên tên ngành hoặc một hình ảnh tổng hợp chưa đủ để kết luận nghĩa vụ của từng cơ sở.

Nhu cầu thực tế thường bắt đầu từ ba tình huống: cơ sở cần tổ chức báo cáo kiểm kê; doanh nghiệp nhận yêu cầu dữ liệu phát thải từ khách hàng; hoặc doanh nghiệp muốn đầu tư cải tiến và cần lượng hóa hiệu quả. Cả ba tình huống đều hưởng lợi từ việc phân công người quản lý dữ liệu, xây dựng sổ nguồn phát thải và lưu bằng chứng có hệ thống.

Trao đổi về cơ sở cần kiểm kê →

3. ESG là gì và vì sao cần đủ cả môi trường, xã hội, quản trị?

ESG là viết tắt của Environmental, Social và Governance: môi trường, xã hội và quản trị. Với doanh nghiệp, ba trụ cột này liên kết trực tiếp với cách sử dụng tài nguyên, đối xử với người lao động, quản lý chuỗi cung ứng và kiểm soát quyết định kinh doanh. ESG hiệu quả phải phản ánh hoạt động thực tế, có người chịu trách nhiệm và có dữ liệu để theo dõi.

Môi trường bao gồm năng lượng, nước, nguyên vật liệu, chất thải, phát thải khí nhà kính và tác động đến hệ sinh thái. Một doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng hóa đơn điện, nhật ký nhiên liệu, hồ sơ xử lý chất thải và dữ liệu sản lượng. Từ đó, doanh nghiệp nhận diện nguồn tiêu hao lớn, xác định chỉ số phù hợp và lựa chọn giải pháp cải thiện có thể đo lường.

Xã hội liên quan đến điều kiện lao động, an toàn, đào tạo, cơ chế đối thoại, quyền lợi người lao động và tác động đến các bên liên quan. Đối với hợp tác xã và doanh nghiệp vùng nguyên liệu, nội dung này còn gắn với quan hệ liên kết nông hộ, cơ chế thu mua, hướng dẫn canh tác và khả năng tiếp nhận phản ánh. Bằng chứng có thể là hợp đồng, hồ sơ đào tạo, biên bản đối thoại hoặc quy trình xử lý khiếu nại.

Quản trị thể hiện ở phân quyền, kiểm soát nội bộ, đạo đức kinh doanh, xung đột lợi ích và chất lượng công bố thông tin. Nếu một chỉ số môi trường không rõ người phê duyệt, không truy xuất được nguồn hoặc bị sửa mà không lưu dấu, báo cáo vẫn có rủi ro dù kết quả nhìn hấp dẫn.

4. Doanh nghiệp nên chọn điểm bắt đầu theo mục tiêu

Một chương trình ESG tốt bắt đầu bằng mục tiêu rõ ràng. Ban lãnh đạo cần xác định ai sẽ sử dụng kết quả: cơ quan quản lý cần báo cáo kiểm kê; khách hàng cần thông tin chuỗi cung ứng; tổ chức đánh giá cần hồ sơ tiêu chí dự án; ngân hàng cần tài liệu thẩm định; hay doanh nghiệp cần một hệ thống quản trị nội bộ. Mỗi người sử dụng có yêu cầu về ranh giới, biểu mẫu và mức độ bằng chứng khác nhau.

5. Kiểm kê khí nhà kính cần chuẩn bị những dữ liệu nào?

Kiểm kê khí nhà kính là quá trình thu thập dữ liệu, lựa chọn phương pháp phù hợp, tính toán và báo cáo phát thải hoặc hấp thụ trong một ranh giới xác định. Đối với cơ sở có nghĩa vụ pháp lý, doanh nghiệp cần ưu tiên quy định và hướng dẫn kỹ thuật áp dụng cho ngành, thay vì chỉ lấy một biểu mẫu quốc tế rồi mặc định đã đáp ứng yêu cầu trong nước.

Trước khi tính toán, phải xác định ranh giới cơ sở, kỳ báo cáo và danh mục nguồn phát thải. Nhà máy có lò hơi, máy phát điện, xe nội bộ, hệ thống làm lạnh và công đoạn sản xuất đặc thù cần được rà soát theo từng nguồn. Doanh nghiệp nhiều địa điểm cần làm rõ phần dữ liệu của từng cơ sở và phần tổng hợp ở cấp tổ chức.

Dữ liệu đầu vào có thể gồm điện mua vào; nhiên liệu sử dụng; nguyên liệu phục vụ quá trình công nghiệp; môi chất lạnh nạp bổ sung; lượng chất thải; đặc điểm nước thải; sản lượng; thời gian vận hành và các thông tin chuyên ngành. Hóa đơn là một nguồn quan trọng, nhưng chưa luôn đủ. Lượng nhiên liệu mua không nhất thiết bằng lượng tiêu thụ nếu tồn kho thay đổi; môi chất mua vào cũng chưa phản ánh toàn bộ lượng rò rỉ.

Mỗi dòng dữ liệu cần có đơn vị, thời gian, cơ sở, người cung cấp và tài liệu chứng minh. Việc đổi lít sang khối lượng, đổi đơn vị nhiệt trị hoặc quy đổi các khí sang CO₂ tương đương phải được ghi rõ. Hệ số phát thải cần phù hợp nguồn, phương pháp và năm áp dụng, kèm thông tin để người kiểm tra có thể truy xuất.

Các dữ liệu thiếu phải được liệt kê thành khoảng trống. Nếu phương pháp cho phép ước tính, doanh nghiệp cần nêu căn cứ, giả định và ảnh hưởng đến kết quả. Không nên tự điền số để hoàn thiện bảng tính, hoặc coi một tháng thiếu dữ liệu là không phát thải. Một bộ hồ sơ chất lượng cho thấy cả kết quả lẫn giới hạn của kết quả.

6. Scope 1, Scope 2, Scope 3: xác định đúng để tránh tính trùng

Theo cách phân loại phổ biến của GHG Protocol, Scope 1 là phát thải trực tiếp từ các nguồn do tổ chức sở hữu hoặc kiểm soát; Scope 2 liên quan đến năng lượng mua vào; Scope 3 là các phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị. Việc phân loại cụ thể phải phù hợp ranh giới tổ chức và phương pháp đã chọn. [4]

Ví dụ, nhiên liệu đốt trong lò hơi do doanh nghiệp vận hành có thể thuộc phát thải trực tiếp. Điện mua cho nhà máy thường thuộc phát thải gián tiếp từ năng lượng. Vận chuyển thuê ngoài hoặc sản xuất nguyên liệu mua vào có thể liên quan đến chuỗi giá trị. Với tài sản thuê, thuê gia công hoặc liên doanh, cần xem xét mức độ kiểm soát và cách xác lập ranh giới trước khi phân loại.

Cách tính tổng quát thường dựa trên dữ liệu hoạt động × hệ số phát thải, sau đó quy đổi về CO₂ tương đương khi hệ số và loại khí yêu cầu. Nếu hệ số đã được biểu diễn bằng CO₂ tương đương, không được nhân thêm hệ số quy đổi một lần nữa. Đây là lỗi có thể làm kết quả tăng sai dù công thức trên bảng tính có vẻ hợp lý.

Doanh nghiệp cũng cần tách phát thải của mình với lượng giảm phát thải của một dự án cải tiến. Việc lắp đặt thiết bị tiết kiệm năng lượng không tự động tạo tín chỉ carbon, và lượng giảm phát thải dự kiến chưa phải kết quả đã được xác minh. Sự nhất quán giữa ranh giới, dữ liệu và tuyên bố là nền tảng để báo cáo được sử dụng đáng tin cậy.

7. Hệ thống MRV: biến báo cáo thành năng lực vận hành

MRV thường được hiểu là đo đạc, báo cáo và thẩm định hoặc xác minh theo khuôn khổ áp dụng. Ở cấp nội bộ, doanh nghiệp cần một quy trình để dữ liệu được thu thập đúng, tổng hợp có kiểm soát và sẵn sàng phục vụ người kiểm tra. Vai trò của tư vấn là hỗ trợ tổ chức quy trình này; đánh giá độc lập là một chức năng riêng.

Một hệ thống đơn giản có thể bắt đầu bằng danh mục nguồn dữ liệu, biểu mẫu chuẩn, lịch cập nhật và người chịu trách nhiệm. Bộ phận vận hành cung cấp thông tin hoạt động; kế toán hỗ trợ đối chiếu chứng từ; nhân sự quản lý dữ liệu lao động; đầu mối ESG tổng hợp; người có thẩm quyền phê duyệt kết quả. Doanh nghiệp nhỏ có thể phân công một người nhiều vai trò, nhưng vẫn cần phân biệt việc nhập liệu và việc rà soát.

Điểm kiểm soát quan trọng là khả năng đi từ số liệu công bố về chứng từ gốc. Nếu báo cáo ghi tổng lượng điện năm, người kiểm tra cần thấy danh sách hóa đơn, cách xử lý hóa đơn điều chỉnh và phạm vi công tơ. Nếu báo cáo ghi tỷ lệ tái sử dụng nước, cần thấy phương pháp đo, sơ đồ hệ thống và cách tránh cộng trùng một dòng nước qua nhiều công đoạn.

Doanh nghiệp nên lưu lịch sử phiên bản, lý do điều chỉnh và người phê duyệt. Khi thay đổi dây chuyền hoặc mở rộng cơ sở, ranh giới và phương pháp phải được rà soát. Kết quả năm này và năm trước chỉ có ý nghĩa so sánh khi những thay đổi quan trọng được giải thích.

Xem chương trình dữ liệu, kiểm kê và báo cáo ESG →

8. Dự án xanh theo Quyết định 46: phải đối chiếu loại hình và yêu cầu

Theo Điều 3 Quyết định 46, dự án xanh cần thuộc loại hình, có mục tiêu và đồng thời đáp ứng yêu cầu tại Phụ lục I. Điều này đòi hỏi một bước sàng lọc thực chất: dự án thuộc dòng tiêu chí nào; lợi ích môi trường được mô tả ra sao; yêu cầu kỹ thuật có bằng chứng gì; và hồ sơ pháp lý đang ở trạng thái nào. Tên gọi “xanh” trong đề án hoặc tài liệu quảng bá chưa đủ để thay thế việc đối chiếu.

Phụ lục I có các loại hình liên quan đến năng lượng, giao thông, xây dựng, tài nguyên nước, nông nghiệp và các hoạt động bảo vệ môi trường khác. Yêu cầu khác nhau theo từng loại hình. Doanh nghiệp cần sử dụng đúng dòng tiêu chí cho dự án, đọc đầy đủ điều kiện đi kèm và kiểm tra các văn bản kỹ thuật được dẫn chiếu, thay vì áp dụng một ngưỡng chung cho mọi ngành.

Trong quá trình lập thuyết minh, cần mô tả quy mô, công suất, công nghệ, nguyên liệu đầu vào, sản phẩm đầu ra, mức tiêu thụ năng lượng, sử dụng nước và phát sinh chất thải. Các thông tin phải nhất quán với hồ sơ đầu tư và môi trường. Khi dự án chưa vận hành, cần phân biệt thông số thiết kế, dự báo và kết quả thực tế đã có.

CHODAT INVEST có thể hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức thông tin, xây dựng bảng đối chiếu tiêu chí và chuẩn bị thuyết minh trong phạm vi được thống nhất. Tổ chức đánh giá độc lập đủ điều kiện chịu trách nhiệm về kết quả xác định theo Quyết định 46. Vai trò này cần được phân biệt rõ để hồ sơ có tính khách quan và doanh nghiệp hiểu đúng giá trị của từng đầu ra.

9. Dự án tuần hoàn: thể hiện dòng vật chất và kết quả có thể đo

Quyết định 46 xác định bốn nhóm dự án tuần hoàn: thiết kế, sản xuất tuần hoàn; sử dụng tuần hoàn; phục hồi tài nguyên; và cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn. Dự án phải thuộc nhóm phù hợp và đáp ứng yêu cầu theo loại hình tại Phụ lục II. Doanh nghiệp cần mô tả rõ hoạt động tuần hoàn diễn ra ở đâu và tạo ra thay đổi gì trong quy trình.

Với thiết kế và sản xuất, trọng tâm có thể là giảm sử dụng tài nguyên, tăng hiệu quả nguyên liệu hoặc lựa chọn vật liệu phù hợp. Với sử dụng tuần hoàn, hồ sơ có thể liên quan đến sửa chữa, cải tạo, tái sử dụng hoặc kéo dài vòng đời sản phẩm. Với phục hồi tài nguyên, cần làm rõ dòng phụ phẩm, chất thải, quá trình thu hồi và chất lượng sản phẩm tạo ra. Cộng sinh công nghiệp cần thể hiện quan hệ trao đổi vật chất, năng lượng hoặc tài nguyên giữa các bên.

Một dự án tận dụng phụ phẩm nông nghiệp phải cho thấy khối lượng đầu vào, nguồn cung, phương pháp xử lý, sản phẩm đầu ra và đầu mối tiêu thụ. Việc chuyển phụ phẩm sang nơi khác chưa đủ để chứng minh một vòng tuần hoàn có hiệu quả nếu thiếu thông tin về công đoạn tiếp theo. Hợp đồng, chứng từ giao nhận và kiểm soát chất lượng có vai trò quan trọng.

10. Báo cáo ESG theo Quyết định 46 cần những thành phần nào?

Điều 5 Quyết định 46 quy định việc áp dụng khung ESG tại Phụ lục VI và mẫu báo cáo tại Phụ lục VII. Doanh nghiệp thực hiện dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn thuộc phạm vi quy định cần xây dựng báo cáo theo nguyên tắc của văn bản. Khung này kết hợp nền tảng tuân thủ pháp luật với những nội dung doanh nghiệp lựa chọn để cải thiện năng lực quản trị.

Đối với môi trường, nội dung báo cáo gắn với từng dự án hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Đối với xã hội và quản trị, nội dung liên quan đến toàn bộ hoạt động của chủ thể báo cáo. Sự khác biệt về phạm vi này cần được thể hiện rõ, nhất là khi doanh nghiệp có nhiều nhà máy nhưng chỉ một dự án đang đề nghị xác định tiêu chí xanh.

Tiêu chí tuân thủ pháp luật được rà soát theo quy định thực sự áp dụng cho doanh nghiệp. Một mục trong danh sách không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có cùng nghĩa vụ. Bộ hồ sơ phải giải thích căn cứ áp dụng, trạng thái tuân thủ và bằng chứng tương ứng. Ví dụ, nội dung kiểm kê khí nhà kính cần được đối chiếu với danh mục và yêu cầu hiện hành của cơ sở.

Với tiêu chí tự nguyện tuân thủ, Điều 5 quy định số lượng tối thiểu theo nhóm đối tượng, bảo đảm đại diện cả ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị, trừ trường hợp áp dụng khung theo chuẩn quốc tế được nêu trong điều khoản:

Lựa chọn tiêu chí cần đi cùng bằng chứng thực hiện. Nếu chọn một tiêu chí yêu cầu kiểm toán hoặc thẩm định độc lập, doanh nghiệp phải chuẩn bị phạm vi độc lập tương ứng; hồ sơ tư vấn nội bộ chưa đủ để chứng minh nội dung đó. Báo cáo cũng cần được công khai trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp nếu có, theo quy định của Quyết định 46.

11. Bộ hồ sơ dự án xanh, tuần hoàn: tổ chức theo từng lớp

Theo Điều 4 Quyết định 46, hồ sơ đề nghị xác định dự án xanh gồm văn bản đề nghị theo Phụ lục III và thuyết minh theo Phụ lục IV. Đối với dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, văn bản đề nghị sử dụng Phụ lục III và thuyết minh sử dụng Phụ lục V. Báo cáo áp dụng khung ESG được chuẩn bị theo Phụ lục VII trên cơ sở Phụ lục VI.

Để triển khai thuận lợi, doanh nghiệp nên tổ chức hồ sơ thành bốn lớp. Lớp thông tin chủ dự án gồm pháp nhân, người đại diện, liên hệ và quyền quyết định. Lớp mô tả dự án thể hiện hiện trạng, quy mô, công suất, địa điểm, công nghệ và tiến độ. Lớp đối chiếu tiêu chí liên kết từng yêu cầu với nội dung đáp ứng. Lớp bằng chứng gồm tài liệu kỹ thuật, hồ sơ môi trường và các tài liệu chứng minh liên quan.

Các phụ lục mẫu còn đề cập hồ sơ môi trường theo đối tượng áp dụng, chứng nhận hoặc tài liệu kỹ thuật liên quan, báo cáo công tác bảo vệ môi trường và kết quả kiểm tra nếu có. Doanh nghiệp cần phân loại tài liệu đang có, tài liệu cần cập nhật và nội dung phải thuê đơn vị chuyên môn thực hiện. Không nên biến tất cả giấy tờ thành yêu cầu đồng loạt cho mọi dự án.

Một bảng quản lý hồ sơ hữu ích có thể gồm mã tài liệu, tên tài liệu, tiêu chí liên quan, ngày ban hành, người quản lý, trạng thái hiệu lực và vị trí lưu. Từng con số quan trọng trong thuyết minh nên có đường truy xuất đến tài liệu gốc. Cách tổ chức này hỗ trợ cả đánh giá độc lập, làm việc với ngân hàng và duy trì hồ sơ sau khi dự án vận hành.

Đề nghị rà soát phạm vi chuẩn bị hồ sơ dự án →

12. Hồ sơ gửi cho ai và sau khi được xác định phải làm gì?

Quy trình theo Quyết định 46 cần được hiểu như một chuỗi trách nhiệm. Doanh nghiệp chuẩn bị và gửi hồ sơ đến tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng điều kiện của Điều 4. Tổ chức này kiểm tra, xem xét hồ sơ và thực hiện đánh giá theo tiêu chuẩn hoặc chuẩn mực phù hợp, bảo đảm tính độc lập và khách quan. Thời hạn và kinh phí được thỏa thuận giữa các bên theo quy định liên quan.

Điều kiện của tổ chức đánh giá bao gồm tư cách pháp nhân, đăng ký hoặc thành lập phù hợp, loại hình hoạt động và năng lực quản lý, chuyên môn theo các tiêu chuẩn hoặc chuẩn mực được nêu trong quyết định. Khi lựa chọn đối tác, doanh nghiệp nên kiểm tra căn cứ năng lực, phạm vi đánh giá, sản phẩm bàn giao và điều kiện độc lập. Một đơn vị hỗ trợ viết thuyết minh không mặc nhiên có thẩm quyền phát hành văn bản xác định dự án.

Theo Điều 6, sau khi được cấp văn bản xác định, chủ thể thực hiện dự án gửi thông báo theo Phụ lục VIII đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi thực hiện dự án trong thời hạn 30 ngày. Doanh nghiệp cần lưu hồ sơ thông báo, chứng từ gửi và đầu mối xử lý, đồng thời tổ chức duy trì các tiêu chí thường xuyên, liên tục.

Nếu dừng thực hiện, không còn đáp ứng tiêu chí hoặc không áp dụng đầy đủ báo cáo khung ESG theo trường hợp quy định, doanh nghiệp phải thông báo đến UBND cấp tỉnh trong 5 ngày làm việc, sử dụng mẫu tại Phụ lục IX. Đây là lý do hệ thống giám sát sau khi lập hồ sơ có vai trò quan trọng: một kết quả xác định ban đầu phải được hỗ trợ bằng năng lực duy trì trong quá trình vận hành.

13. ESG và tài chính xanh: chuẩn bị khả năng được thẩm định

Khoản 5 Điều 5 Quyết định 46 nêu việc có dự án được xác định xanh hoặc đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và có báo cáo áp dụng khung ESG là căn cứ để xem xét hỗ trợ lãi suất theo pháp luật. Doanh nghiệp cần tiếp tục kiểm tra điều kiện của chính sách hỗ trợ, đối tượng áp dụng và quy trình của tổ chức thực hiện. Không nên suy diễn rằng chỉ cần có một báo cáo là khoản vay sẽ được chấp thuận.

Ngân hàng còn xem xét dòng tiền, mục đích sử dụng vốn, năng lực trả nợ, tình trạng pháp lý và các điều kiện tín dụng. Đối với nhà đầu tư, hồ sơ ESG cần đặt cạnh chiến lược kinh doanh, thị trường, lợi thế cạnh tranh và rủi ro thực hiện. Chất lượng ESG có thể giúp giải thích cách doanh nghiệp quản lý tác động, nhưng vẫn cần một phương án kinh doanh có cơ sở.

Doanh nghiệp nên kết nối tài liệu thành một câu chuyện nhất quán: vấn đề vận hành hiện tại là gì; giải pháp đầu tư thay đổi điều gì; lợi ích môi trường được đo như thế nào; ngân sách đến từ đâu; ai triển khai; và dòng tiền nào hỗ trợ hoàn vốn. Khi mục tiêu kỹ thuật, kế hoạch triển khai và mô hình tài chính sử dụng cùng một bộ giả định, người thẩm định dễ kiểm tra hơn.

Một tài liệu tài chính nên phân biệt khoản đầu tư thiết bị, chi phí vận hành, chi phí bảo dưỡng và chi phí theo dõi kết quả. Các giả định về sản lượng, giá điện, giá nguyên liệu, tiến độ hoặc thời gian ngừng máy cần được nêu rõ. Nguồn hỗ trợ dự kiến phải được trình bày theo trạng thái thực tế, chưa phê duyệt thì chưa ghi nhận như dòng tiền chắc chắn.

Chuẩn bị hồ sơ doanh nghiệp và nhu cầu vốn →

14. Lượng hóa hiệu quả đầu tư ESG bằng dữ liệu vận hành

Doanh nghiệp cần một đường cơ sở trước khi xác định mức cải thiện. Nếu sản lượng tăng, tổng lượng điện có thể tăng dù hiệu suất tốt hơn. Vì vậy, nên theo dõi cả lượng tuyệt đối và cường độ trên một đơn vị sản phẩm phù hợp. Thay đổi cơ cấu sản phẩm, thời tiết hoặc chất lượng nguyên liệu cũng cần được xem xét khi so sánh kết quả.

Ví dụ minh họa: một cơ sở có phương án đầu tư 1,2 tỷ đồng, dự kiến giảm 240 triệu đồng chi phí mỗi năm và phát sinh thêm 40 triệu đồng vận hành, theo dõi. Lợi ích ròng giả định là 200 triệu đồng mỗi năm; thời gian hoàn vốn đơn giản là 6 năm. Đây chỉ là phép minh họa, chưa xét lãi vay, thuế, khấu hao, giá trị thời gian của tiền và rủi ro thực hiện, không phải kết quả của khách hàng CHODAT INVEST.

Để ra quyết định, doanh nghiệp nên chạy thêm các kịch bản: sản lượng thấp hơn, giá năng lượng thay đổi, đầu tư chậm hoặc thiết bị không đạt hiệu suất dự kiến. Những giải pháp tiết kiệm chi phí thấp có thể được ưu tiên trước, trong khi dự án lớn cần phân tích kỹ khả năng triển khai và dòng tiền.

15. Doanh nghiệp công nghiệp, xây dựng và vận tải cần ưu tiên gì?

Đối với cơ sở công nghiệp, điểm bắt đầu thường là sơ đồ dây chuyền và danh mục thiết bị tiêu thụ năng lượng. Cần xác định nhiên liệu dùng ở đâu, công tơ phục vụ khu vực nào, dữ liệu sản xuất do bộ phận nào quản lý và các nguồn phát thải quá trình có được nhận diện đầy đủ không. Những khác biệt giữa số liệu mua hàng, tồn kho và tiêu thụ cần được giải thích.

Cơ sở vật liệu xây dựng cần rà soát phát thải từ năng lượng và quá trình công nghiệp theo phương pháp áp dụng. Các thay đổi về nguyên liệu, công nghệ, tỷ lệ phối trộn hoặc sản lượng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Hồ sơ đầu tư thiết bị mới phải gắn với thông số vận hành và tài liệu môi trường phù hợp, không chỉ với báo giá của nhà cung cấp.

Doanh nghiệp vận tải nên thống nhất dữ liệu đội xe hoặc phương tiện, quãng đường, nhiên liệu, tải trọng và đơn vị khai thác. Hoạt động tự vận hành và vận chuyển thuê ngoài cần được phân loại đúng. Nếu xây dựng dự án chuyển đổi phương tiện hoặc tối ưu logistics, nên làm rõ điều kiện hạ tầng, cách tổ chức vận hành và cách theo dõi hiệu quả sau đầu tư.

Với các cơ sở xây dựng, thương mại và dịch vụ, năng lượng tại tòa nhà, hệ thống điều hòa, môi chất lạnh, nước và chất thải có thể là dữ liệu quan trọng. Doanh nghiệp cần phân biệt thông tin do mình quản lý với thông tin của bên thuê hoặc đơn vị vận hành khác. Ranh giới càng rõ, việc tránh tính trùng và thiếu dữ liệu càng thuận lợi.

16. Hợp tác xã và doanh nghiệp vùng nguyên liệu: bắt đầu từ dữ liệu đang có

Hợp tác xã và doanh nghiệp vùng nguyên liệu có đặc thù dữ liệu phân tán ở nhiều hộ sản xuất, tổ thu mua, kho, nhà máy và đơn vị vận chuyển. Nếu mỗi nơi dùng một tên vùng trồng hoặc một cách ghi khối lượng khác nhau, việc tổng hợp ESG và truy xuất lô hàng sẽ mất nhiều thời gian. Bước đầu nên tập trung vào mã nhận diện, biểu mẫu và quan hệ giữa các nguồn dữ liệu.

Một mô hình dữ liệu thực tế có thể kết nối thành viên hoặc nhà cung cấp, thửa đất, mùa vụ, vật tư, sản lượng, lô thu hoạch, lô nhập kho và lô chế biến. Tọa độ, diện tích và thông tin quyền sử dụng cần được quản lý theo mục đích và căn cứ phù hợp. Dữ liệu nhạy cảm phải được bảo vệ, chỉ chia sẻ với bên có nhu cầu và thẩm quyền sử dụng.

Kiểm kê phát thải trong hoạt động nông nghiệp cần nhận diện nguồn phù hợp như năng lượng, phân bón, chăn nuôi hoặc quản lý phụ phẩm theo ranh giới và phương pháp áp dụng. Không thể mặc định mọi hoạt động trồng trọt đều thuộc Scope 1 của một doanh nghiệp thu mua. Quan hệ sở hữu, kiểm soát và chuỗi giá trị cần được xem xét trước khi tổng hợp.

Chương trình ESG công khai của CHODAT INVEST có trọng tâm ban đầu là hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp có vùng nguyên liệu. Khả năng áp dụng một chính sách dự án xanh hoặc hỗ trợ cụ thể vẫn phải được xác định theo tư cách pháp lý và điều kiện của chủ thể. Không nên coi mọi hợp tác xã tự động thuộc toàn bộ đối tượng của Quyết định 46 chỉ vì có hoạt động nông nghiệp.

17. Bộ chỉ số ESG nên nhỏ, rõ và có người chịu trách nhiệm

Một bộ chỉ số hữu ích cần trả lời được năm câu hỏi: đo cái gì, đo bằng nguồn nào, cập nhật khi nào, ai chịu trách nhiệm và kết quả dùng để quyết định điều gì? Doanh nghiệp không cần bắt đầu bằng hàng trăm chỉ số. Nên chọn các chủ đề trọng yếu và những dữ liệu có thể duy trì, sau đó mở rộng khi năng lực nội bộ đã ổn định.

Mỗi chỉ số cần có công thức và đơn vị nhất quán. “Tỷ lệ đào tạo” có thể tính theo nhân viên tham gia hoặc nhân viên hoàn thành; hai cách cho kết quả khác nhau. “Tỷ lệ tái chế” phải chỉ rõ mẫu số là lượng chất thải nào và bằng chứng xác nhận công đoạn tái chế. “Cường độ phát thải” phải dùng đơn vị sản lượng hoặc doanh thu phù hợp với mục đích so sánh.

18. Lộ trình triển khai: từ đánh giá đến báo cáo và duy trì

Bước đầu là đánh giá hiện trạng và xác định phạm vi. Doanh nghiệp rà soát mục tiêu, cơ sở, dữ liệu, hồ sơ pháp lý, yêu cầu khách hàng và nguồn lực. Kết quả cần có danh mục khoảng trống, ưu tiên xử lý và phân công trách nhiệm. Một khảo sát ngắn có thể giúp định hướng, nhưng các nguồn phát thải phức tạp hoặc dữ liệu phân tán sẽ cần thêm công việc chuyên môn.

Bước tiếp theo là chuẩn hóa và đối chiếu dữ liệu. Doanh nghiệp thống nhất biểu mẫu, đơn vị, kỳ báo cáo và kho bằng chứng. Các phòng ban rà soát chênh lệch, hoàn thiện dữ liệu quan trọng và thiết lập cách xử lý thiếu sót. Từ nền tảng này, nhóm chuyên môn xây dựng kiểm kê, khung chỉ số và kế hoạch hành động.

Sau đó là chuẩn bị báo cáo và hồ sơ theo mục đích. Báo cáo ESG nội bộ, báo cáo áp dụng khung Quyết định 46 và hồ sơ kiểm kê có thể sử dụng chung một phần dữ liệu, nhưng cần cấu trúc và rà soát riêng. Nếu có mục tiêu dự án xanh hoặc tuần hoàn, phải bổ sung bảng tiêu chí, thuyết minh và tài liệu để tổ chức đánh giá độc lập xem xét.

Giai đoạn duy trì tập trung vào cập nhật định kỳ, đào tạo, theo dõi mục tiêu và xử lý thay đổi. Kế hoạch ba năm có thể chia thành năm xây nền tảng, năm tối ưu vận hành và năm mở rộng phạm vi hoặc chuẩn bị đánh giá độc lập. Các mốc này cần điều chỉnh theo thực tế. Một chương trình có bàn giao rõ ràng giúp doanh nghiệp tiếp tục vận hành hệ thống, giảm phụ thuộc vào việc lập lại dữ liệu mỗi kỳ.

19. CHODAT INVEST hỗ trợ doanh nghiệp theo phạm vi nào?

CHODAT INVEST hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và phối hợp chuyên gia phù hợp để doanh nghiệp xây nền tảng ESG từ dữ liệu thực tế. Chương trình công khai tập trung vào đánh giá hiện trạng, cấu trúc dữ liệu, kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở trong phạm vi được xác nhận, dữ liệu truy xuất, khung chỉ số, kiểm soát nội bộ và báo cáo năm đầu tiên.

Bảy nhóm công việc gồm đánh giá — dữ liệu — khí nhà kính — truy xuất — ESG — MRV — báo cáo và đào tạo. Khách hàng không cần hoàn thành các bước này trước khi gửi yêu cầu. Trong trao đổi ban đầu, doanh nghiệp cung cấp đủ thông tin để xác định mục tiêu, số điểm hoạt động, phạm vi vùng nguyên liệu và mức độ dữ liệu sẵn có.

Các đầu ra có thể gồm báo cáo hiện trạng và khoảng trống; cấu trúc dữ liệu và người quản lý; hồ sơ tính toán kiểm kê; bảng chỉ số; dữ liệu vùng nguyên liệu; kế hoạch hành động ba năm; quy trình kiểm soát bằng chứng; báo cáo ESG năm đầu; cùng tài liệu đào tạo và bàn giao. Khối lượng cụ thể được xác nhận sau khi đánh giá ranh giới, mục tiêu và độ phức tạp.

Nếu doanh nghiệp có nhu cầu chuẩn bị dự án xanh hoặc tuần hoàn theo Quyết định 46, nên nêu mục tiêu ngay khi gửi yêu cầu. Phạm vi này cần được rà soát riêng để xác định công việc thuyết minh, tài liệu kỹ thuật, yêu cầu đánh giá độc lập và phối hợp với các đầu mối liên quan. Không mặc định toàn bộ hồ sơ dự án, thủ tục đầu tư hoặc hỗ trợ lãi suất đã nằm trong chương trình ESG công khai.

Xem dịch vụ ESG và các đầu ra →

Xem danh mục hỗ trợ hồ sơ doanh nghiệp →

20. Mức phí chương trình ESG và cách xác nhận ngân sách

Chương trình ESG công khai của CHODAT INVEST có mức phí 99.000.000 đồng/năm, thời gian tư vấn 12 tháng, áp dụng trong phạm vi được xác nhận trước khi ký hợp đồng. Trọng tâm ban đầu là hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp có vùng nguyên liệu. Các ngành khác, cơ sở nhiều điểm hoặc yêu cầu chuyên sâu được tiếp nhận để xem xét phạm vi riêng.

Doanh nghiệp cần phân biệt khảo sát 3–5 ngày trong phạm vi xác nhận với toàn bộ chương trình 12 tháng. Tương tự, kế hoạch hành động ESG ba năm là một sản phẩm định hướng; không có nghĩa hợp đồng công khai đã bao gồm ba năm thực hiện. Nội dung, số điểm hoạt động, kỳ dữ liệu, cách phối hợp và tiêu chí nghiệm thu cần được thể hiện trong đề xuất dịch vụ.

Mức phí công khai không bao gồm xét nghiệm đất, nước; quan trắc; đo đạc thực địa; phí phần mềm truy xuất; chứng nhận hoặc thẩm tra, xác minh độc lập. Thuế giá trị gia tăng, đi lại và giới hạn cơ sở được xác nhận khi lập đề xuất. Nếu một mục tiêu yêu cầu thêm tổ chức đánh giá hoặc tài liệu chuyên ngành, doanh nghiệp cần có dự toán riêng.

Ngân sách hợp lý nên tách ba phần: công việc tư vấn và dữ liệu; công việc chuyên môn bên ngoài; đầu tư để cải thiện hoạt động thực tế. Ví dụ, lập bảng tiêu thụ nước là công việc dữ liệu; kiểm nghiệm chất lượng nước là công việc kỹ thuật; lắp hệ thống tái sử dụng là một khoản đầu tư. Ba phần có liên hệ nhưng không thể thay thế nhau.

21. Những sai sót khiến hồ sơ ESG mất giá trị sử dụng

Sai sót đầu tiên là viết báo cáo trước khi xác định ranh giới. Khi doanh nghiệp không biết đang báo cáo cấp cơ sở, cấp tổ chức hay một dự án, dữ liệu dễ bị thiếu, tính trùng hoặc đưa vào sai phạm vi. Hồ sơ cần mô tả rõ các hoạt động được tính, các hoạt động chưa được tính và căn cứ cho lựa chọn đó.

Sai sót thứ hai là sao chép tiêu chí và mục tiêu mà không có bằng chứng thực hiện. Một chính sách đã ký chưa chứng minh nhân sự được đào tạo; một chỉ tiêu dự kiến chưa chứng minh kết quả; một hợp đồng chuyển giao chất thải chưa luôn chứng minh công đoạn tái chế cuối cùng. Báo cáo cần phân biệt tài liệu thiết lập, hoạt động đã triển khai và kết quả có thể kiểm tra.

Sai sót thứ tư là thiếu kế hoạch duy trì. Nhân sự thay đổi, phương pháp bị sửa, hóa đơn thất lạc hoặc thiết bị mới không được cập nhật sẽ ảnh hưởng chất lượng kỳ sau. Doanh nghiệp cần lịch cập nhật, người dự phòng, quy trình lưu hồ sơ và cơ chế giải quyết chênh lệch.

Gửi nhu cầu rà soát hồ sơ đang có →

22. Câu hỏi thường gặp về ESG, kiểm kê và dự án xanh

2.441 cơ sở phải kiểm kê được quy định trong quyết định nào?

Con số thuộc danh mục cập nhật tại Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ 25/09/2026. Doanh nghiệp cần đối chiếu cơ sở cụ thể với danh mục chính thức. Quyết định 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn dự án xanh, tuần hoàn và khung ESG, có hiệu lực từ 01/11/2026. Hai văn bản cần được sử dụng đúng mục đích. [1][2]

Chưa thuộc danh mục kiểm kê thì có cần làm ESG không?

Doanh nghiệp cần kiểm tra nghĩa vụ pháp lý áp dụng và yêu cầu từ khách hàng, ngân hàng hoặc đối tác. Việc chưa nằm trong danh mục không loại bỏ mọi yêu cầu dữ liệu môi trường. Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một phạm vi ESG phù hợp, nhất là khi cần quản lý chi phí tài nguyên, chuỗi cung ứng hoặc chuẩn bị đầu tư.

Có phải mọi dự án xanh đều trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt?

Theo Điều 4 Quyết định 46, hồ sơ xác định dự án xanh hoặc đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được gửi đến tổ chức đánh giá độc lập đủ điều kiện. Sau khi có kết quả, doanh nghiệp thực hiện thông báo và nghĩa vụ liên quan. Thẩm quyền của thủ tục đầu tư, môi trường hoặc chính sách hỗ trợ được xác định riêng theo từng trường hợp.

CHODAT INVEST có cấp chứng nhận ESG hoặc tín chỉ carbon không?

Chương trình hỗ trợ tư vấn, tổ chức dữ liệu và chuẩn bị báo cáo. Chứng nhận, đánh giá độc lập hoặc phát hành tín chỉ thuộc phạm vi và quy trình riêng của tổ chức có chức năng phù hợp. Doanh nghiệp cần xác định mục tiêu ngay khi trao đổi để các công việc bổ sung được xem xét và dự toán rõ ràng.

Dữ liệu chưa đầy đủ có thể bắt đầu tư vấn không?

Có thể bắt đầu bằng đánh giá hiện trạng. Doanh nghiệp cung cấp tài liệu đang có, chỉ ra phần thiếu và phân công đầu mối phối hợp. Kết quả tính toán hoặc báo cáo chỉ được xây dựng trên cơ sở dữ liệu, phương pháp và giả định có thể giải thích. Mục tiêu ban đầu là hoàn thiện nền tảng có thể kiểm soát.

Gói 99 triệu đồng có bao gồm hồ sơ dự án theo Quyết định 46 không?

Không nên mặc định. Chương trình ESG công khai có phạm vi được xác nhận trước hợp đồng. Nếu cần thuyết minh dự án xanh, tuần hoàn, phối hợp đánh giá độc lập hoặc chuẩn bị hồ sơ hỗ trợ, doanh nghiệp cần nêu rõ mục tiêu để CHODAT INVEST xem xét và đề xuất công việc riêng khi cần.

Doanh nghiệp cần gửi thông tin gì để đăng ký trao đổi?

Thông tin ban đầu gồm tên tổ chức, ngành, số cơ sở, địa bàn, mục tiêu, tình trạng dữ liệu và người liên hệ. Nếu cần hồ sơ dự án, bổ sung mô tả ngắn về công nghệ, quy mô và giai đoạn triển khai. Chưa cần gửi tài liệu nhạy cảm trong lần đầu; hai bên thống nhất cách chia sẻ khi phạm vi đã rõ.

23. Bắt đầu từ một cuộc trao đổi có mục tiêu rõ ràng

Nếu cơ sở đang thuộc danh mục kiểm kê, hãy bắt đầu bằng thông tin cơ sở và dữ liệu vận hành. Nếu doanh nghiệp chuẩn bị dự án xanh hoặc tuần hoàn, hãy mô tả vấn đề cần giải quyết, phương án đầu tư và hồ sơ hiện có. Nếu hợp tác xã hoặc doanh nghiệp vùng nguyên liệu cần báo cáo ESG, hãy cung cấp quy mô liên kết, cách quản lý dữ liệu và yêu cầu của khách hàng.

Liên hệ CHODAT INVEST · ESG: Điện thoại/Zalo (+84) 90 632 68 79. Doanh nghiệp có thể đăng ký trên trang dịch vụ ESG hoặc gửi nhu cầu qua HUMAN ADVISOR. Khi trao đổi, hãy nêu mục tiêu ưu tiên: kiểm kê khí nhà kính, xây nền tảng ESG, dữ liệu vùng nguyên liệu, báo cáo năm đầu, hay chuẩn bị hồ sơ dự án xanh và tuần hoàn.

Đăng ký đánh giá phạm vi ESG →

Trao đổi với HUMAN ADVISOR →

Xem thêm kiến thức doanh nghiệp và đầu tư →

Nguồn và phạm vi cập nhật

Bài viết cập nhật ngày 06/10/2026, dựa trên tài liệu nghiên cứu do khách hàng cung cấp, bản Quyết định 46/2026/QĐ-TTg đính kèm và các nguồn chính thức đối chiếu dưới đây. Nội dung hướng dẫn cách chuẩn bị dữ liệu và hồ sơ; yêu cầu cụ thể được xác định theo trường hợp, văn bản hiện hành và hướng dẫn của đầu mối có thẩm quyền.

[1] Báo Điện tử Chính phủ — Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ: thông tin Quyết định 42/2026/QĐ-TTg và danh mục 2.441 cơ sở. Địa chỉ tra cứu: baochinhphu.vn/2441-co-so-phat-thai-khi-nha-kinh-phai-thuc-hien-kiem-ke-khi-nha-kinh-102260811160731774.htm

[2] Quyết định 46/2026/QĐ-TTg: Điều 3–6, Phụ lục I–IX; bản PDF do khách hàng cung cấp. Đối chiếu ngày ban hành, hiệu lực tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: chinhphu.vn/?docid=219550&pageid=27160

[3] Nghị định 06/2022/NĐ-CP và các sửa đổi: Nghị định 119/2025/NĐ-CP, Nghị định 83/2026/NĐ-CP. Tra cứu văn bản 83/2026 tại Cổng văn bản Chính phủ: vanban.chinhphu.vn/?docid=217277&pageid=27160

[4] GHG Protocol: Corporate Standard và tài liệu hướng dẫn phạm vi phát thải. Địa chỉ tra cứu: ghgprotocol.org/standards-guidance

Thông tin dịch vụ, mức phí và phạm vi chương trình: tài liệu CHODAT INVEST do khách hàng cung cấp, đối chiếu trang dịch vụ ESG tại thời điểm biên soạn. Doanh nghiệp xác nhận phạm vi, thuế và chi phí liên quan trong đề xuất trước khi ký hợp đồng.